‘Mijn werk begint en eindigt altijd met de mens’

Joost Nagtzaam, projectleider programma toegankelijkheid bij NS, ziet zijn werk als een grote ontdekkingsreis. ‘Je denkt dat je een beeld hebt van waar mensen met een beperking tegenaan lopen, als je je dan gaat verdiepen blijkt dit vaak niet te kloppen.’

In deze video vertellen Joost en zijn collega Marjon over hun werkzaamheden bij NS.

Dove collega

‘Er heeft een tijd een dove collega bij ons gewerkt. Die ervaring was voor ons als team van vier enorm leerzaam. Ik zag toen dat het een berg energie kost om aan te sluiten bij de horende wereld, daar schrok ik van. Een inzicht als dit helpt om mijn werk goed te kunnen doen.’

Inclusief denken is een ontdekkingsreis

‘Dertig jaar al werk ik voor NS: ik begon als kaartjesverkoper, daarna was ik leidinggevende in de operatie. In mijn huidige rol mag ik aan de slag met initiatieven die ervoor zorgen dat mensen met een beperking gelijkwaardig kunnen reizen. Inclusie is een manier van denken. NS is een maatschappelijk bedrijf en trekt het breder, door vooral ook te doen. De laatste tijd maakt het inclusief denken echt een groeispurt, waarbij ook de onzichtbare beperkingen zoals verstandelijke beperkingen, laaggeletterdheid en dementie aandacht krijgen. Dat is nog steeds een grote ontdekkingsreis: je denkt dat je een beeld hebt van waar mensen tegenaan lopen, als je je dan gaat verdiepen blijkt dit vaak niet te kloppen.’

Gelijkwaardig reizen als uitgangspunt

‘Daarom werken wij altijd vanuit het credo nothing about us without us. Mensen met een beperking zijn altijd zelf betrokken bij de diensten en faciliteiten die we samen met hen ontwikkelen. Bij alles wat wij doen, is gelijkwaardig reizen ons uitgangspunt en betrekken we belangenorganisaties. We vinden het belangrijk dat mensen zo zelfstandig mogelijk kunnen reizen. Om dat te bereiken maakt ProRail bijvoorbeeld stations rolstoeltoegankelijk en past NS de treinen aan. Zolang de stations en treinen nog niet volledig zelfstandig toegankelijk zijn, bieden we NS Reisassistentie aan. Een uur voor vertrek is het mogelijk om reisassistentie aan te vragen op een groot aantal stations. Dat betekent voor mensen in een rolstoel dat ze steeds flexibeler op reis kunnen gaan: bijvoorbeeld dat uurtje langer kunnen blijven zitten op het terras omdat het zo gezellig is.’

De Hoofdreiscoupé

Hoofdreiscoupé voor mensen met dementie

‘Dementie is een van de onzichtbare beperkingen die helaas steeds meer voorkomen. In bijzonder goede samenwerking met Alzheimer Nederland hebben we eind 2019 de bewustwordingscampagne ‘GOED omgaan met dementie in het openbaar vervoer’ gestart, voor NS-medewerkers en treinreizigers. Toen ik hoorde van het initiatief voor de Hoofdreiscoupé, was een telefoontje naar Alzheimer Nederland genoeg voor vliegwielenergie. We hebben afgelopen tijd allemaal kunnen ervaren hoe het is om beperkt te worden in je bewegingsvrijheid, zonder nieuwe herinneringen en nieuwe avonturen. Mensen met dementie in verpleeghuizen komen nooit meer in de trein. Speciaal voor hen heeft NS de Hoofdreiscoupé ontwikkeld. De coupé bestaat uit onderdelen die uit echte treinen komen. Kijkend uit het raam van de coupé glijdt het landschap voorbij, het lijkt alsof de trein echt over het spoor rijdt. De Hoofdreiscoupé reist sinds juni een jaar langs verpleeghuizen om mensen met dementie even afleiding te bieden om positieve herinneringen op te halen.

Met elkaar in gesprek

Als team zijn wij slechts de facilitators, wat wij ontwikkelen moet onze NS-collega’s in de operatie helpen. Een conducteur die begrijpt dat hij met iemand met lichte dementie te maken heeft, in plaats van met een zwartrijder, kan een wereld van verschil maken. Dat maakt me trots. Ik ontmoet soms mensen waarbij het helemaal mis is gegaan, zoals een reiziger in een rolstoel die een keer met trein en al op een opstelterrein is beland. Soms bestaat het beeld dat mensen met een beperking ‘zielig’ zijn. Dat beeld klopt totaal niet. Het zijn vaak juist heel krachtige mensen. Deze mensen willen autonomie en regie over hun eigen leven, net zoals jij en ik. Ik heb de reiziger opgezocht in zijn woonplaats, daar zaten we samen op een terras om te bespreken wat er misging en wat er beter kan. Deze persoonlijke benadering is voor mij belangrijk. Sterker nog, met reizigers in gesprek gaan is noodzaak: alleen zo kunnen we verbeteringen doorvoeren.’

Wil je ook bijdragen aan het bereikbaar houden van Nederland?

Tekst: Janneke Grootings. Beeld: Catharina Gerritsen / Video: Chris Vijn & Michiel Zwart

Bekijk ook:

DE WANDELING

NS INTERNATIONAL

Deel via: